Sau Tết, sau mùa quà biếu, nhiều gia đình bán ve chai những hộp quà đẹp, chai rượu, lọ thủy tinh còn nguyên nhãn. Ít ai nghĩ rằng một phần trong số đó có thể quay lại thị trường, lần này chứa hàng giả. Bao bì thật, nhãn thật, đôi khi cả tem thật, là thứ kẻ làm giả rất cần mà khó tự làm ra.
Bài này giải thích vì sao bao bì đã dùng có giá trị với người làm hàng giả, những loại bao bì hay bị gom, cách hủy bao bì đúng mà vẫn tái chế được, và dấu hiệu giúp người mua nhận ra sản phẩm đóng trong vỏ tái sử dụng.
Vì sao bao bì cũ có giá
Làm giả một bao bì đạt độ giống cao tốn kém: phải có khuôn chai riêng, giấy in đặc biệt, tem hologram, công nghệ in chính xác. Với hàng giá trị cao, nhãn hiệu thường đầu tư vào bao bì để chống giả. Kẻ gian giải quyết vấn đề này bằng con đường đơn giản hơn: thu gom bao bì thật đã qua sử dụng.
Một vỏ chai rượu ngoại còn nguyên nhãn, một hộp yến sào có lót nhung, một hộp sâm còn đủ khay, một lọ mật ong thủy tinh in nổi... đều có thể được làm sạch, đóng hàng giả bên trong, dán lại niêm phong và bán như hàng mới. Người mua nhìn bao bì thật nên ít nghi ngờ.
Với sản vật, mặt hàng có bao bì thiết kế riêng và giá trị cao là những thứ hay bị nhắm tới: rượu, yến, sâm, đông trùng hạ thảo, mật ong, nước mắm cao cấp đóng chai thủy tinh, trà đóng hộp cao cấp.
Những loại bao bì hay bị thu gom
Theo những gì cơ quan chức năng và các nhãn hàng cảnh báo, các loại bao bì sau thường được thu gom để tái sử dụng sai mục đích:
- Chai rượu thủy tinh có nhãn in trực tiếp, nút gỗ, hộp đi kèm.
- Hộp yến sào, hộp sâm, hộp đông trùng hạ thảo có khay định hình, lót nhung, nam châm.
- Lọ mật ong, lọ thủy tinh in nổi tên thương hiệu.
- Hộp quà Tết bằng gỗ, sơn mài, giấy cứng cao cấp, có in tên sản phẩm.
- Chai nước mắm thủy tinh của các thương hiệu cao cấp, đặc biệt loại có hình dáng riêng.
- Hộp trà bằng thiếc, gốm có in nhãn.
Dấu hiệu sản phẩm đóng trong vỏ tái sử dụng
Bao bì có dấu hiệu đã qua sử dụng. Vết xước nhỏ trên chai, nhãn hơi bạc màu hoặc có vết ố, góc hộp sờn, khay lót có vết hằn không khớp với sản phẩm bên trong.
Niêm phong không nguyên vẹn. Màng co lỏng, không đều; tem vỡ có dấu dán lại; nắp có keo thừa, vết cạy; nút chai lỏng hoặc khác màu với lần trước.
Thông tin không khớp. Ngày sản xuất, số lô in trên chai khác với trên hộp; hạn dùng in kiểu khác (dán thêm nhãn nhỏ đè lên).
Sản phẩm bên trong không vừa bao bì. Yến không vừa khay, sâm lỏng lẻo trong hộp, lượng hàng thiếu so với khối lượng ghi.
Mã truy xuất đã bị quét nhiều lần. Nếu tem có mã truy xuất hiển thị số lần quét, mã của hộp "mới" mà đã được quét từ lâu là dấu hiệu tái sử dụng.
Hủy bao bì đúng cách sau khi dùng
Không cần vứt bỏ tất cả. Mục tiêu là làm bao bì không còn dùng lại được để đóng hàng giả, mà vẫn tái chế được vật liệu:
- Chai thủy tinh có nhãn: cạo hoặc ngâm bóc nhãn, gạch xóa phần in trên chai, hoặc tháo bỏ nút, nắp riêng. Với chai rượu giá trị cao, nhiều người chọn đập vỡ cẩn thận trong túi dày trước khi bỏ vào thùng thủy tinh.
- Hộp giấy cứng, hộp quà: xé hoặc cắt rời các mặt có in tên sản phẩm, làm bẹp hộp. Giấy vẫn bán phế liệu được.
- Khay định hình, lót nhung: cắt rời, bỏ riêng, vì đây là phần giúp hàng giả trông như thật.
- Tem, niêm phong: xé hủy, không để nguyên trên bao bì.
- Hộp thiếc, hộp gỗ muốn giữ lại: dùng để đựng đồ trong nhà là tốt, chỉ cần không bán lại kèm nhãn nguyên vẹn.
Người thu gom, cơ sở tái chế: lưu ý trách nhiệm
Thu gom phế liệu là nghề lương thiện và cần thiết. Nhưng nếu người thu gom biết bao bì được mua lại với giá cao bất thường để đóng hàng, tiếp tục cung cấp có thể dính líu đến hành vi hỗ trợ sản xuất hàng giả. Cơ sở tái chế nên tiếp nhận bao bì để tái chế vật liệu, không bán lại nguyên chiếc kèm nhãn.
Các thương hiệu lớn ở nhiều nước đã có chương trình thu hồi bao bì, đổi vỏ lấy quà, vừa giảm rác vừa ngăn bao bì lọt vào tay kẻ gian. Nếu nhà sản xuất của món bạn mua có chương trình thu hồi vỏ, đó là cách xử lý bao bì tốt nhất.
Mặt hàng giá trị cao: cần chú ý gì
Tóm tắt nhanh điểm kiểm tra cho các mặt hàng thường bị đóng vỏ tái sử dụng:
| Mặt hàng | Điểm cần kiểm tra khi mua | Cách hủy bao bì sau dùng |
|---|---|---|
| Rượu chai | Màng co, nút, tem niêm phong, số lô trên chai và hộp | Bóc nhãn, tháo nút, đập vỡ trong túi dày nếu là chai đặc trưng |
| Yến sào hộp | Khay lót khớp với tổ yến, tem truy xuất, ngày đóng gói | Cắt khay lót, xé nhãn hộp |
| Sâm, đông trùng hạ thảo | Niêm phong hộp, giấy tờ đi kèm, số lô | Cắt khay, xé giấy chứng nhận, tem |
| Mật ong lọ thủy tinh | Nắp, màng seal, nhãn in hay dán | Bóc nhãn, xóa phần in nổi nếu được |
| Nước mắm chai cao cấp | Nắp, màng co, ngày sản xuất | Bóc nhãn trước khi bỏ chai |
Bao bì kém an toàn khi tái sử dụng cho thực phẩm
Ngoài chuyện hàng giả, bao bì cũ được gom về thường chỉ được tráng qua loa. Chai, lọ đã đựng rượu, mật ong, nước mắm nằm ở bãi phế liệu nhiều ngày có thể nhiễm bẩn, nấm mốc, côn trùng. Khi bị dùng lại để đóng thực phẩm mà không qua quy trình làm sạch, khử trùng đạt chuẩn, sản phẩm bên trong dù không phải hàng giả cũng có nguy cơ mất an toàn.
Hộp giấy, khay nhung đã qua sử dụng càng khó làm sạch, có thể giữ ẩm và mùi. Đây thêm một lý do để nghi ngờ khi thấy hộp quà thực phẩm có dấu hiệu đã qua sử dụng, dù sản phẩm trông vẫn ổn.
Mua ở đâu để tránh vỏ thật ruột giả
Cách giảm rủi ro hiệu quả nhất vẫn là mua từ cửa hàng chính thức, đại lý được ủy quyền, gian hàng chính hãng trên sàn. Với quà biếu giá trị cao, nên tránh mua hàng "thanh lý", "hàng biếu dư", "hàng xách tay giá rẻ" từ nguồn không rõ.
Khi nhận quà, nếu nghi ngờ, kiểm tra niêm phong, số lô và quét mã truy xuất. Người tặng quà có thể không biết mình mua phải hàng tái sử dụng vỏ; một lời báo nhẹ nhàng giúp cả hai tránh rủi ro.
Với rượu, yến, sâm đã mở mà thấy mùi vị, màu sắc khác thường, ngừng sử dụng, giữ lại bao bì và phần còn lại. Đặc biệt với rượu, mùi hắc, cay xộc bất thường có thể là dấu hiệu rượu pha cồn không rõ nguồn gốc, cần thận trọng vì nguy cơ ngộ độc methanol.
Thói quen hủy bao bì đúng cách của mỗi gia đình nghe nhỏ, nhưng khi nhiều người cùng làm, nguồn vỏ thật cho hàng giả sẽ cạn dần. Đây là việc người tiêu dùng làm được ngay, không cần chờ ai.
Câu hỏi thường gặp
Bán ve chai vỏ chai rượu có sao không?
Bán vỏ chai để tái chế là bình thường. Nhưng nên bóc nhãn, tháo nút, hoặc làm cho chai không dùng lại được để đóng hàng, nhất là chai rượu đặc trưng giá trị cao.
Làm sao biết hộp yến có bị tái sử dụng không?
Xem khay lót có khớp với tổ yến không, hộp có dấu sờn, xước không, niêm phong còn nguyên không, ngày đóng gói trên hộp và trên sản phẩm có khớp không, và quét mã truy xuất nếu có.
Có nên giữ hộp quà đẹp để đựng đồ không?
Có thể giữ để dùng trong nhà. Chỉ nên tránh bán lại nguyên hộp kèm nhãn cho người thu gom không rõ mục đích.
Thấy cơ sở thu mua vỏ chai giá cao bất thường thì sao?
Đó có thể là dấu hiệu bao bì được dùng để đóng hàng giả. Bạn có thể phản ánh với lực lượng Quản lý thị trường hoặc công an địa phương, cung cấp địa điểm và thông tin quan sát được.
Tem truy xuất trên hộp đã dùng có cần hủy không?
Nên hủy. Tem thật trên bao bì cũ có thể bị dùng lại để tạo vẻ hàng thật cho sản phẩm giả. Xé tem khi đã dùng hết sản phẩm.
