Những chỉ dẫn địa lý nổi tiếng của Việt Nam theo vùng, ghi theo tên tỉnh mới

Việt Nam hiện có hơn một trăm chỉ dẫn địa lý được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng, phần lớn là nông sản và sản phẩm chế biến từ nông sản, thuỷ sản. Danh sách dưới đây không liệt kê hết, mà chọn những sản vật người mua hay tìm, được nhắc nhiều trong các tài liệu chính thức về chỉ dẫn địa lý.

Vì từ ngày 1/7/2025 cả nước còn 34 tỉnh thành, bài ghi tên tỉnh mới, kèm tên tỉnh cũ trong ngoặc khi sản vật gắn với địa danh cũ. Tên chỉ dẫn địa lý giữ nguyên như trong văn bằng, không đổi theo địa giới hành chính. Muốn chắc một sản phẩm cụ thể có được bảo hộ hay không, hãy tra cơ sở dữ liệu của Cục Sở hữu trí tuệ.

Miền núi và trung du phía Bắc

Vùng có nhiều chỉ dẫn địa lý về trái cây có múi, chè, gia vị và dược liệu:

Đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ

Vùng của vải, nhãn và cam, bưởi nổi tiếng:

Miền Trung và Tây Nguyên

Vùng của cà phê, nước mắm, thanh long, quế và dược liệu quý:

Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long

Vùng của trái cây miệt vườn, gạo và nước mắm:

Vì sao trái cây chiếm phần lớn danh sách

Nhìn danh sách, dễ thấy trái cây và cây có múi chiếm tỷ lệ lớn. Lý do là với cây trồng lâu năm, mối liên hệ giữa đất, khí hậu và chất lượng quả thể hiện rõ và đo được: cùng một giống bưởi, trồng ở vùng phù sa ven sông cho vị khác hẳn trồng trên đồi đất đỏ. Điều đó giúp chứng minh điều kiện bảo hộ dễ hơn so với sản phẩm chế biến có thể làm ở bất cứ đâu.

Với sản phẩm chế biến như nước mắm, chè, yếu tố con người và kỹ thuật truyền thống được đưa vào hồ sơ như một phần của điều kiện địa lý. Đây là lý do nước mắm Phú Quốc hay chè Tân Cương có quy định về cách làm, không chỉ về nguyên liệu.

Thuỷ sản như cua, sò, và dược liệu như sâm, quế là những nhóm tiếp theo. Riêng dược liệu quý, chỉ dẫn địa lý còn là công cụ chống hàng nhái, vì chênh lệch giá giữa hàng đúng vùng và hàng ngoài vùng rất lớn.

Đọc danh sách cho đúng

Danh sách trên giúp định hướng, nhưng cần lưu ý mấy điểm để không hiểu sai:

• Tên chỉ dẫn địa lý là tên trong văn bằng; việc tỉnh sáp nhập không làm đổi tên sản phẩm.
• Khu vực được bảo hộ thường hẹp hơn cả tỉnh, có khi chỉ một số xã; “cùng tỉnh” không có nghĩa là được dùng tên.
• Mùa vụ ghi theo thông lệ, có thể lệch vài tuần tuỳ thời tiết; trái cây có chỉ dẫn địa lý bán rộ trái vụ là điều nên hỏi.
• Sản phẩm nổi tiếng không có trong danh sách chưa chắc là không được bảo hộ; danh sách này chỉ là phần chọn lọc.
• Nhiều sản vật cùng loại khác cũng có chỉ dẫn địa lý riêng; tra theo tên sản phẩm và địa danh để biết chính xác.