Rượu là thứ quà quê mà quy định trên máy bay phức tạp hơn nhiều người nghĩ. Ngoài chuyện chất lỏng trong hành lý xách tay, rượu còn bị xếp vào nhóm hàng nguy hiểm khi nồng độ cồn đủ cao, vì cồn dễ cháy. Rượu ngâm động vật lại thêm một lớp nữa: có loài thuộc danh mục bảo vệ, mang qua biên giới cần giấy phép.
Phần dưới đây giải thích các ngưỡng thường được áp dụng, vì sao rượu nấu thủ công không ghi độ dễ gặp rắc rối, và những gì cần chuẩn bị khi mang rượu ra nước ngoài. Con số cụ thể luôn phải đối chiếu với hãng bay và cơ quan hải quan nơi đi, nơi đến, vì mỗi nơi có thể áp thêm giới hạn riêng. Uống rượu thì không lái xe, và quà rượu nên dừng ở mức vài chai để thưởng thức.
Ba ngưỡng nồng độ cồn mà đa số hãng áp dụng
Quy định hàng nguy hiểm của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), được phần lớn hãng bay dùng làm nền, chia đồ uống có cồn theo nồng độ. Hãng có quyền chặt hơn mức nền này.
| Nồng độ cồn | Cách xử lý thường gặp | Ví dụ sản vật |
|---|---|---|
| Từ 24% trở xuống | Không bị coi là hàng nguy hiểm; vẫn theo quy tắc chất lỏng và định mức hành lý | Rượu vang trái cây, rượu nếp cái hoa vàng nhẹ, bia |
| Trên 24% đến 70% | Được mang trong bao bì bán lẻ, có giới hạn tổng dung tích mỗi người, thường là 5 lít | Phần lớn rượu gạo, rượu ngô, rượu men lá truyền thống |
| Trên 70% | Cấm mang trong cả hành lý xách tay lẫn ký gửi | Cồn y tế, rượu cất lần đầu cực mạnh chưa pha |
Rượu quê thường ở mức nào và vì sao không ghi độ là rắc rối
Rượu gạo, rượu ngô nấu thủ công ở các làng nghề phía Bắc, rượu men lá vùng cao hay rượu đế miền Tây phần lớn nằm trong khoảng 29 đến 45 độ, tức thuộc nhóm giữa. Rượu cất lần đầu, gọi là rượu cốt hay rượu đầu, có thể cao hơn nhiều; người nấu thường pha với rượu lần sau để hạ độ. Nồng độ thật phụ thuộc mẻ nấu, vì vậy cùng một lò rượu có lúc chênh vài độ.
Rượu đóng chai có nhãn ghi rõ nồng độ, tên cơ sở sản xuất, giúp nhân viên làm thủ tục xác định nhanh. Rượu đựng can nhựa, chai nước ngọt cũ không ghi gì thì khác: không ai chứng minh được nó dưới 70 độ, bên trong có đúng là rượu hay không. Nhân viên có quyền từ chối những vật chứa không rõ nguồn gốc như vậy.
Quy định hàng nguy hiểm cũng dùng cụm từ bao bì bán lẻ. Chai thuỷ tinh hoặc nhựa đóng kín, có nắp đậy chắc, là dạng thường được chấp nhận; can lớn chiết tay thì không. Muốn mang rượu nhà nấu đi xa, cách an toàn hơn là mua chai rượu đã có nhãn của cơ sở hợp pháp, hoặc ít nhất đóng vào chai thuỷ tinh mới, nút kín, dung tích nhỏ.
Rượu ngâm động vật: vướng ở cả quy định bảo tồn
Không phải loài nào cũng được ngâm và mang đi. Một số loài hay được ngâm rượu như rắn hổ mang, tắc kè, cá ngựa, bìm bịp hay các loài rùa thuộc danh mục của Công ước CITES về buôn bán quốc tế các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp, hoặc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm của Việt Nam. Mang sản phẩm từ các loài này qua biên giới cần giấy phép, kể cả khi chỉ là một bình rượu làm quà.
Nước đến thường tịch thu ngay. Nhiều nước kiểm tra kỹ rượu ngâm khi nhập cảnh. Không có giấy phép CITES thì bình rượu bị tịch thu, người mang có thể bị phạt theo luật nước đó. Ngay cả loài không thuộc danh mục, cơ quan kiểm dịch nước đến vẫn có thể không cho nhập sản phẩm động vật chưa qua xử lý.
Rượu ngâm thảo dược cũng cần cẩn thận. Rượu ngâm rễ cây, quả rừng không vướng CITES như động vật, nhưng một số nước hạn chế nhập thực vật, hạt và rễ tươi. Rượu ngâm cả củ, cả cành dễ bị kiểm dịch thực vật nước đến chú ý hơn rượu đã lọc trong.
Ở trong nước, nguồn gốc cũng là vấn đề. Buôn bán, vận chuyển động vật hoang dã thuộc danh mục bảo vệ là vi phạm pháp luật Việt Nam, không phụ thuộc vào việc đã ngâm rượu hay chưa. Thấy bình rượu ngâm động vật bày bán ở điểm du lịch không có nghĩa là mua và mang đi là hợp pháp.
Khi mang rượu ra nước ngoài: hải quan hai đầu
Khi xuất cảnh khỏi Việt Nam, rượu trong hành lý cá nhân với số lượng hợp lý để dùng hoặc làm quà thường không cần thủ tục đặc biệt. Nhưng khi nhập cảnh nước đến, hầu hết các nước đều có định mức miễn thuế cho rượu, thường tính bằng lít và chỉ áp dụng cho người đủ tuổi theo luật nước đó. Vượt định mức thì phải khai báo, nộp thuế, có nước còn giới hạn tổng số lượng được mang vào.
Chiều ngược lại, khi về Việt Nam, người nhập cảnh cũng có định mức hành lý miễn thuế đối với rượu, chia theo rượu từ 20 độ trở lên và dưới 20 độ, cộng với bia. Mức cụ thể do quy định của Chính phủ về thuế xuất nhập khẩu và hướng dẫn của cơ quan hải quan đặt ra; hãy xem trang của Cục Hải quan trước chuyến đi vì định mức có thể được điều chỉnh.
Một số nước có luật riêng về rượu tự nấu: rượu không qua cơ sở được cấp phép có thể không được nhập, hoặc bị kiểm tra methanol. Đây là lý do nên mang rượu đóng chai có nhãn, nhất là khi tới các nước quản lý đồ uống có cồn chặt.
Đóng gói rượu cho hành lý ký gửi
Đa số rượu nên đi theo hành lý ký gửi, vì chai rượu nào cũng vượt 100 ml. Cách đóng dưới đây giúp hạn chế vỡ và rò.
- Chọn chai còn nguyên nút, nắp, quấn băng keo quanh cổ chai để nút không bật ra khi chênh áp.
- Bọc từng chai bằng màng xốp hơi ít nhất hai vòng, cho vào túi nilon dày buộc kín để nếu vỡ thì rượu không thấm ra quần áo.
- Xếp chai nằm giữa vali, quần áo mềm bao quanh, tránh để sát thành vali hoặc gần bánh xe.
- Nếu mang nhiều chai, dùng thùng carton có vách ngăn chuyên cho chai rượu thay vì nhét chung.
- Cộng tổng dung tích các chai trên 24 độ để chắc không vượt mức hãng cho phép mỗi người.
- Giữ hoá đơn mua rượu, chụp ảnh nhãn chai, phòng khi cần trình nồng độ và nguồn gốc.
Rượu vang trái cây và đồ uống lên men nhẹ
Không phải quà rượu nào cũng là rượu mạnh. Rượu vang nho Phan Rang (Ninh Thuận cũ, nay thuộc Khánh Hòa), rượu sim, rượu mơ, rượu nếp cẩm hạ thổ hay rượu cần thường có nồng độ thấp, nhiều loại dưới 24 độ. Với quy định hàng nguy hiểm, nhóm này nhẹ nhàng hơn, nhưng vẫn là chất lỏng: chai vang 750 ml vẫn phải vào hành lý ký gửi ở chặng áp quy tắc 100 ml.
Đồ uống còn đang lên men là chuyện khác. Rượu nếp cái, cơm rượu, rượu cần ủ chưa dừng lên men có thể sinh khí, làm phồng nắp hoặc bật nút trong khoang hàng. Nếu muốn mang, chọn sản phẩm đã đóng chai ổn định của cơ sở sản xuất, nắp có van hoặc nắp chịu áp, và báo với nhân viên khi được hỏi.
Rượu cần nguyên ché thì cồng kềnh, nặng và dễ vỡ. Nhiều hãng tính ché rượu như hàng dễ vỡ, không nhận trách nhiệm khi nứt. Một số cơ sở đã làm rượu cần đóng bình nhỏ hoặc đóng chai, tiện mang đi và ít rủi ro hơn.
Dù là loại nào, quà rượu nên vừa đủ để người nhận thưởng thức. Người nhận đi xe máy hay ô tô về thì nhớ dặn uống xong không lái xe.
Câu hỏi thường gặp
Rượu mua ở cửa hàng miễn thuế có bị giới hạn không?
Rượu mua sau điểm soi chiếu được niêm phong để mang lên máy bay, nhưng vẫn tính vào định mức nhập khẩu của nước đến. Nếu quá cảnh, sân bay trung chuyển có thể soi lại và áp quy định riêng.
Có cách nào chứng minh rượu nhà nấu dưới 70 độ không?
Cồn kế cho con số tương đối nhưng nhân viên hãng không bắt buộc phải tin. Cách chắc chắn hơn là mang rượu đóng chai có nhãn ghi nồng độ của cơ sở sản xuất hợp pháp.
Mang một bình rượu ngâm rắn đi nước ngoài làm quà có sao không?
Nhiều loài rắn hay được ngâm thuộc danh mục CITES. Không có giấy phép thì bình rượu có thể bị tịch thu và người mang bị phạt ở nước đến. Nên chọn quà khác.
Rượu có được để trong hành lý xách tay không?
Chỉ khi chai không quá 100 ml và nằm trong túi chất lỏng một lít ở chặng áp quy tắc này. Chai rượu thông thường phải vào hành lý ký gửi.
Hãng có giới hạn số chai rượu trên mỗi khách không?
Ngoài mức nền theo quy định hàng nguy hiểm, một số hãng giới hạn thêm số lượng hoặc dung tích. Hãy đọc mục hàng hạn chế của hãng cho đúng chặng bay trước khi mua nhiều.
