Mùa lễ Tết nào khu soi chiếu ở các sân bay cũng có một góc đầy chai nước mắm, hũ mật ong, lọ mắm ruốc bị giữ lại. Phần lớn số đó không phải hàng cấm. Chúng chỉ bị để sai chỗ: chất lỏng vượt dung tích cho phép trong hành lý xách tay, hoặc đồ nặng mùi mà hãng không nhận trong khoang hành khách.
Dưới đây là các nguyên tắc chung đang được áp dụng rộng rãi, cách xác định sản vật nào bị tính là chất lỏng, và những chỗ bắt buộc phải hỏi đúng hãng bay. Quy định thay đổi theo thời điểm và theo từng hãng, vì vậy hãy dùng phần này để biết mình cần hỏi gì, còn câu trả lời cuối cùng luôn là thông báo chính thức của hãng và của Cục Hàng không Việt Nam.
Quy tắc 100 ml và túi một lít áp dụng thế nào
Quy tắc phổ biến nhất trên thế giới, bắt nguồn từ khuyến nghị an ninh hàng không quốc tế, là: chất lỏng, chất sệt dạng gel và bình xịt trong hành lý xách tay phải đựng trong vật chứa có dung tích không quá 100 ml mỗi chiếc, tất cả gom vào một túi nhựa trong suốt có khoá kéo, dung tích khoảng một lít, mỗi hành khách một túi. Các chuyến bay quốc tế xuất phát từ sân bay Việt Nam áp dụng nguyên tắc này.
Với chuyến bay nội địa, quy định về chất lỏng trong hành lý xách tay đã có những giai đoạn khác nhau và từng được điều chỉnh. Vì vậy trước ngày bay, hãy mở mục hành lý trên trang của hãng mình đi, hoặc thông báo mới nhất của Cục Hàng không Việt Nam, thay vì dựa vào kinh nghiệm của chuyến trước.
Điểm hay bị hiểu nhầm nhất: 100 ml là dung tích ghi trên vỏ, không phải lượng còn bên trong. Một chai nước mắm 500 ml chỉ còn một phần tư vẫn bị giữ lại, vì nhân viên soi chiếu không đo phần chất lỏng còn lại. Ngược lại, chia nước mắm ra năm lọ 100 ml đều đặn vẫn hợp lệ nếu tất cả nằm gọn trong một túi một lít, điều mà trên thực tế hiếm khi vừa.
Hàng mua ở khu miễn thuế sau điểm soi chiếu thường được đóng trong túi niêm phong kèm hoá đơn. Túi này qua được cửa lên máy bay ở sân bay mua, nhưng nếu bạn quá cảnh và phải soi chiếu lại ở sân bay trung chuyển, nơi đó có thể áp dụng quy định riêng. Đừng bóc túi niêm phong trước khi tới điểm đến cuối cùng.
Sản vật nào bị tính là chất lỏng hoặc gel
Nguyên tắc chung khá đơn giản: thứ gì đổ ra được, phết được, bơm được hay xịt được thì bị coi là chất lỏng hoặc gel. Bảng dưới đây gom các sản vật hay mang theo nhất.
| Sản vật | Cách tính khi soi chiếu | Gợi ý |
|---|---|---|
| Nước mắm, nước tương, giấm | Chất lỏng | Chai lớn thì cho vào hành lý ký gửi |
| Mật ong, siro, mạch nha | Chất lỏng hoặc gel | Hũ 100 ml trở xuống mới để xách tay |
| Mắm tôm, mắm ruốc, mắm nêm, tương ớt | Gel, chất sệt | Ký gửi và đóng kín nhiều lớp |
| Sữa chua, sữa, nước cốt dừa | Chất lỏng | Hàng lạnh nên ký gửi kèm túi giữ nhiệt |
| Mứt ướt, chè đặc sản có nước, thạch | Gel | Tính như chất lỏng, dễ bị giữ |
| Cá kho, thịt kho còn nước | Thường bị tính là chất sệt | Để ráo nước, hút chân không, ký gửi |
| Khô bò, khô gà, mực khô, bánh khô | Đồ rắn | Xách tay được nếu không có vấn đề mùi |
| Nem chua, giò chả, bánh chưng | Đồ rắn | Xách tay được; lưu ý giữ lạnh và mùi |
Hành lý ký gửi: được mang nhiều hơn nhưng phải đóng đúng cách
Hành lý ký gửi không bị áp quy tắc 100 ml đối với thực phẩm thông thường. Đây là nơi hợp lý cho chai nước mắm lít, hũ mật ong lớn hay vài hũ mắm. Giới hạn ở đây là trọng lượng theo hạng vé, cộng với quyền của hãng được từ chối hàng có nguy cơ rò rỉ hoặc phát mùi làm ảnh hưởng hành lý của người khác.
Khoang hàng có thể chênh áp và rung lắc mạnh khi bốc xếp. Chai nắp vặn đóng chặt ở nhà vẫn có thể rỉ sau chuyến bay. Cách làm an toàn là quấn băng keo quanh nắp, cho chai vào túi zip, đặt túi zip vào một túi nilon dày thứ hai rồi mới xếp vào thùng carton có chèn giấy hoặc mút. Chai nhựa ít vỡ hơn chai thuỷ tinh, nhưng chai nhựa mỏng lại dễ móp và bung nắp khi bị đè.
Nên dán tên, số hiệu chuyến bay lên thùng và giữ hoá đơn mua hàng nếu có. Khi chẳng may hành lý bị rò làm hỏng đồ của người khác, hãng thường xem xét trách nhiệm dựa trên việc hàng có được khai báo và đóng gói đúng hướng dẫn hay không.
Đồ nặng mùi: nước mắm, mắm tôm, sầu riêng
Mỗi hãng một chính sách. Có hãng nhận nước mắm và các loại mắm trong hành lý ký gửi nếu đóng gói kín theo quy cách, có hãng giới hạn số lượng, có giai đoạn hãng không nhận hẳn một số loại mắm. Chính sách có thể khác nhau giữa chuyến nội địa và quốc tế của cùng một hãng.
Sầu riêng là trường hợp riêng. Sầu riêng nguyên trái thường không được nhận trong khoang hành khách vì mùi lan nhanh trong không gian kín. Một số hãng chỉ nhận cơm sầu riêng hút chân không, đóng hộp kín ở hành lý ký gửi, số khác không nhận dưới mọi hình thức. Nhiều nước cũng cấm mang sầu riêng lên phương tiện công cộng.
Được nhận trên giấy chưa chắc được nhận tại quầy. Nhân viên làm thủ tục có quyền từ chối khi thấy mùi lộ ra hoặc bao bì rỉ nước. Vì vậy đóng gói kín không chỉ để giữ đồ mà còn để qua được quầy.
Mắm đang lên men có thể sinh khí. Mắm tôm, mắm cá còn non có thể tiếp tục lên men, sinh khí làm phồng nắp hoặc bung túi hút chân không trong khoang hàng. Nên chọn hũ đã ngấu ổn định, nắp có gioăng, và chừa khoảng trống trong hũ thay vì đổ đầy tới miệng.
Những sai lầm hay gặp ở cửa soi chiếu
Phần lớn đồ bị giữ lại rơi vào vài tình huống lặp đi lặp lại. Chỉ cần tránh mấy điểm này là đã giảm hẳn khả năng mất đồ ở cửa an ninh.
- Để chai nước mắm, hũ mật ong lớn trong ba lô xách tay vì sợ vỡ trong hành lý ký gửi.
- Nghĩ rằng mắm tôm, tương ớt, mật ong là đồ rắn hoặc không tính là chất lỏng.
- Gửi lại đồ bị giữ cho người thân ngoài sân bay nhưng không còn đủ thời gian quay lại, phải bỏ đồ.
- Mang hộp cơm, thịt kho có nước theo người cho chuyến bay quốc tế.
- Dùng chai nước ngọt cũ để chiết nước mắm, rượu: dễ bị nghi vấn, khó chứng minh bên trong là gì.
- Chỉ đọc kinh nghiệm trên mạng xã hội mà không xem lại trang của hãng cho đúng chặng bay.
Việc cần làm trước ngày bay
Một lịch trình gọn cho người mang sản vật đi máy bay, nhất là khi mang làm quà cho nhiều nhà.
- Xác định chặng bay là nội địa hay quốc tế, có quá cảnh hay không, vì mỗi chặng có thể có quy định khác.
- Mở trang hành lý của hãng, đọc phần chất lỏng, hàng hạn chế và hàng có mùi; chụp lại để đối chiếu khi cần.
- Tách đồ thành hai nhóm: chất lỏng, chất sệt và đồ nặng mùi cho vào ký gửi; đồ khô, đồ rắn có thể xách tay.
- Đóng gói chống rò ba lớp: băng keo quanh nắp, túi zip, túi nilon dày rồi thùng có chèn.
- Cân thử hành lý ở nhà, mua thêm cân ký gửi trước qua kênh của hãng nếu cần, thường rẻ hơn mua tại quầy.
- Nếu đi chuyến quốc tế, kiểm tra thêm quy định nhập khẩu thực phẩm của nước đến, vì qua được cửa đi chưa chắc qua được cửa đến.
Câu hỏi thường gặp
Mang một chai nước mắm nhỏ 60 ml trong túi xách tay có được không?
Với chặng áp quy tắc 100 ml, chai 60 ml đặt trong túi nhựa trong một lít thường được chấp nhận. Tuy nhiên hãng có thể có quy định riêng về đồ có mùi, nên nắp phải kín và chai không rò.
Mật ong đóng sáp hay mật ong kết tinh có tính là chất lỏng không?
Mật ong kết tinh vẫn phết được nên thường bị xếp vào nhóm gel. Bánh sáp ong nguyên tảng có thể được nhìn nhận khác, nhưng quyết định nằm ở nhân viên soi chiếu. Để chắc chắn, hãy ký gửi.
Hãng có cân riêng hay tính phí riêng cho thùng sản vật không?
Thùng sản vật được tính như một kiện hành lý ký gửi theo cân nặng và kích thước. Nếu vượt định mức của vé, bạn trả phí hành lý quá cước theo biểu giá của hãng.
Đồ bị giữ ở cửa soi chiếu có được nhận lại không?
Thông thường đồ không hợp lệ sẽ bị bỏ lại hoặc bạn tự quay ra ngoài để gửi người thân hay chuyển sang ký gửi nếu còn kịp giờ. Nên đến sân bay sớm khi mang nhiều sản vật.
Mắm tôm đóng hũ nhựa có nắp kín có được ký gửi không?
Tuỳ hãng. Một số hãng nhận nếu hũ kín, bọc nhiều lớp và không có mùi lộ ra, số khác không nhận. Hãy xem mục hàng hạn chế trên trang của hãng hoặc hỏi tổng đài trước khi đóng thùng.
