Từ ngày 1/7/2025, Việt Nam còn 34 tỉnh thành, đồng thời bỏ cấp huyện. Rất nhiều sản vật có chỉ dẫn địa lý gắn với địa danh nay thuộc tỉnh khác: vải thiều Lục Ngạn của Bắc Giang cũ nay thuộc Bắc Ninh, thanh long Bình Thuận nay thuộc Lâm Đồng, nước mắm Phú Quốc của Kiên Giang cũ nay thuộc An Giang, xoài cát Hoà Lộc của Tiền Giang cũ nay thuộc Đồng Tháp.
Câu hỏi đặt ra là tên chỉ dẫn địa lý có đổi theo không, ai quản lý, và bao bì vẫn ghi tỉnh cũ thì có sai không. Bài này giải thích theo nguyên tắc chung của pháp luật sở hữu trí tuệ. Với từng chỉ dẫn địa lý cụ thể, các thay đổi về tổ chức quản lý sẽ được công bố bởi tỉnh mới và Cục Sở hữu trí tuệ, nên cần theo dõi thông báo chính thức.
Tên chỉ dẫn địa lý giữ nguyên
Tên là dấu hiệu đã được bảo hộ. Chỉ dẫn địa lý được bảo hộ dưới đúng tên đã ghi trong văn bằng. “Lục Ngạn”, “Bình Thuận”, “Phú Quốc”, “Hoà Lộc” là tên gắn với danh tiếng hình thành qua nhiều năm; việc thay đổi đơn vị hành chính không làm tên đó mất bảo hộ hay tự đổi thành tên tỉnh mới.
Danh tiếng không theo địa giới hành chính. Người tiêu dùng biết đến “thanh long Bình Thuận”, không phải “thanh long Lâm Đồng”. Giữ tên là giữ giá trị mà chính chỉ dẫn địa lý được lập ra để bảo vệ.
Khu vực địa lý không tự thay đổi. Vùng được bảo hộ được xác định trên bản đồ trong hồ sơ. Sáp nhập tỉnh không làm vùng này mở rộng ra toàn tỉnh mới. Thanh long trồng ở Đắk Nông cũ, nay cũng thuộc Lâm Đồng, không vì thế mà được dùng tên Bình Thuận.
Ai quản lý chỉ dẫn địa lý sau sáp nhập
Trước sáp nhập, chỉ dẫn địa lý thường do Uỷ ban nhân dân tỉnh cũ hoặc cơ quan được tỉnh cũ giao quản lý. Khi tỉnh cũ hợp nhất vào tỉnh mới, theo nguyên tắc kế thừa, quyền và trách nhiệm quản lý chuyển sang chính quyền tỉnh mới và các cơ quan chuyên môn tương ứng, như Sở Khoa học và Công nghệ của tỉnh mới.
Việc chuyển giao có thể kéo theo thay đổi quy chế quản lý, mẫu tem, đầu mối cấp quyền sử dụng. Trong giai đoạn chuyển tiếp, tem và quy chế cũ có thể vẫn được dùng cho tới khi có hướng dẫn mới. Người sản xuất nên hỏi trực tiếp Sở Khoa học và Công nghệ của tỉnh mới về thủ tục hiện hành.
Một số chỉ dẫn địa lý trải trên địa bàn hai tỉnh cũ, ví dụ sâm Ngọc Linh gắn với vùng núi giữa Kon Tum cũ và Quảng Nam cũ. Sau sáp nhập, vùng này thuộc Quảng Ngãi và Đà Nẵng; việc phối hợp quản lý giữa hai địa phương vẫn là điều cần theo dõi.
Tra nhanh: tên chỉ dẫn địa lý và tỉnh hiện nay
Bảng tóm tắt một số chỉ dẫn địa lý nổi tiếng có địa danh đổi tỉnh sau ngày 1/7/2025:
| Chỉ dẫn địa lý | Tỉnh cũ | Tỉnh hiện nay |
|---|---|---|
| Vải thiều Lục Ngạn | Bắc Giang | Bắc Ninh |
| Vải thiều Thanh Hà | Hải Dương | Hải Phòng |
| Cam Cao Phong | Hoà Bình | Phú Thọ |
| Mật ong bạc hà Mèo Vạc | Hà Giang | Tuyên Quang |
| Quế Văn Yên | Yên Bái | Lào Cai |
| Quế Trà My | Quảng Nam | Đà Nẵng |
| Thanh long Bình Thuận, nước mắm Phan Thiết | Bình Thuận | Lâm Đồng |
| Nho, cừu Ninh Thuận | Ninh Thuận | Khánh Hoà |
| Sò huyết Ô Loan | Phú Yên | Đắk Lắk |
| Xoài cát Hoà Lộc, vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim, thanh long Chợ Gạo | Tiền Giang | Đồng Tháp |
| Bưởi da xanh Bến Tre | Bến Tre | Vĩnh Long |
| Gạo nàng thơm Chợ Đào | Long An | Tây Ninh |
| Hạt điều Bình Phước | Bình Phước | Đồng Nai |
| Nước mắm Phú Quốc | Kiên Giang | An Giang (đặc khu Phú Quốc) |
Bao bì vẫn ghi tỉnh cũ: có sai không
Đây là băn khoăn phổ biến nhất của người mua từ sau tháng 7/2025. Một số điểm để hiểu đúng:
- Tên chỉ dẫn địa lý chứa địa danh cũ, như “Bình Thuận”, là đúng và sẽ tiếp tục được dùng.
- Địa chỉ cơ sở sản xuất ghi theo đơn vị hành chính cũ là chuyện thường gặp ở bao bì in trước thời điểm sáp nhập; cơ sở được phép dùng hết bao bì cũ trong thời gian chuyển tiếp theo hướng dẫn của cơ quan quản lý.
- Bao bì in mới nên cập nhật địa chỉ theo tên xã, tỉnh mới; nhiều cơ sở ghi kèm tên cũ trong ngoặc để khách dễ nhận ra.
- Tên huyện cũ như Lục Ngạn, Chợ Gạo, Mèo Vạc có thể không còn là đơn vị hành chính, nhưng vẫn là tên vùng trong chỉ dẫn địa lý.
- Địa chỉ sai hẳn sang một vùng khác, không phải chỉ chênh tên cũ và mới, mới là dấu hiệu đáng ngờ.
Người sản xuất nên làm gì trong giai đoạn chuyển tiếp
Giữ hồ sơ được phép sử dụng. Lưu giấy tờ cho phép sử dụng chỉ dẫn địa lý do tổ chức quản lý cũ cấp; đây là căn cứ khi làm việc với cơ quan mới.
Hỏi về mẫu tem và quy chế. Hỏi Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh mới xem tem, mã truy xuất cũ còn dùng đến khi nào, có quy chế mới không.
Cập nhật địa chỉ trên bao bì mới. Khi in lô bao bì tiếp theo, ghi địa chỉ theo xã, tỉnh mới, có thể kèm tên cũ để khách dễ nhận ra; giữ nguyên tên chỉ dẫn địa lý.
Thông báo cho khách sỉ. Chủ động báo cho đối tác về thay đổi địa chỉ hành chính, tránh việc họ nghi ngờ hàng khi thấy tên tỉnh khác trên hoá đơn và bao bì.
Mẹo tra cứu sau sáp nhập
Khi tra văn bằng chỉ dẫn địa lý hay quyết định liên quan, hãy dùng tên tỉnh cũ, vì phần lớn hồ sơ được lập trước năm 2025. Tra theo tên sản phẩm, ví dụ “Lục Ngạn” hoặc “Hoà Lộc”, thường cho kết quả nhanh hơn tra theo tên tỉnh.
Với thông tin mới về tổ chức quản lý, mẫu tem, đầu mối cấp quyền sử dụng, xem cổng thông tin của tỉnh mới và của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh mới. Với văn bằng và tình trạng hiệu lực, cơ sở dữ liệu của Cục Sở hữu trí tuệ là nguồn chính thức.
Nếu bạn là người mua sỉ hay làm quà doanh nghiệp, nên hỏi nhà cung cấp đã cập nhật quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý với tổ chức quản lý mới chưa, nhất là với đơn hàng giao vào năm sau.
Câu hỏi thường gặp
Thanh long Bình Thuận có đổi thành thanh long Lâm Đồng không?
Không. Tên chỉ dẫn địa lý là thanh long Bình Thuận, gắn với khu vực địa lý trong hồ sơ. Vùng trồng nay thuộc tỉnh Lâm Đồng, nhưng tên sản phẩm được bảo hộ vẫn giữ nguyên.
Thanh long trồng ở vùng khác của tỉnh Lâm Đồng mới có được dùng tên Bình Thuận không?
Không. Khu vực được bảo hộ là vùng đã khoanh định trong hồ sơ chỉ dẫn địa lý, không mở rộng theo địa giới tỉnh mới. Muốn mở rộng phải làm thủ tục sửa đổi khu vực địa lý với Cục Sở hữu trí tuệ.
Tem chỉ dẫn địa lý cũ còn dùng được không?
Trong giai đoạn chuyển tiếp, tem và quy chế cũ thường vẫn có hiệu lực cho đến khi tỉnh mới ban hành hướng dẫn thay thế. Người sản xuất nên hỏi Sở Khoa học và Công nghệ của tỉnh mới để biết thời hạn cụ thể.
Bỏ cấp huyện có làm mất chỉ dẫn địa lý mang tên huyện không?
Không. Tên huyện cũ trong chỉ dẫn địa lý như Lục Ngạn, Mèo Vạc, Chợ Gạo là tên vùng gắn với danh tiếng sản phẩm, được bảo hộ theo văn bằng, không phụ thuộc việc huyện còn hay không trong bộ máy hành chính.
Nước mắm Phú Quốc giờ ghi xuất xứ An Giang có đúng không?
Địa chỉ cơ sở ghi đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang là đúng theo địa giới hiện nay. Tên sản phẩm vẫn là nước mắm Phú Quốc. Bao bì in trước tháng 7/2025 ghi Kiên Giang cũng không phải là sai.
